Zanim nastolatek ucieknie

Sygnały ostrzegawcze

Pojedynczy sygnał to jeszcze nie alarm. Kilka naraz — to rozmowa, której nie odkładasz na weekend:

• mówienie o ucieczce, choćby „żartem": „kiedyś stąd zniknę", „beze mnie byłoby wam lepiej";
• znikające oszczędności, plecak spakowany bez wyjazdu na horyzoncie, gromadzenie jedzenia;
• wycofanie: zamykanie się w pokoju, porzucenie pasji, unikanie domu;
• coraz ostrzejsze kłótnie w domu — albo dziwna cisza po wielkiej awanturze;
• kłopoty, o których boi się powiedzieć: oceny, wagary, długi, coś „na sprzedaż" w sieci;
• nowa, intensywna znajomość — zwłaszcza online, zwłaszcza z kimś starszym, zwłaszcza „jedyna osoba, która mnie rozumie";
• samookaleczenia, wyraźny spadek nastroju, rozdawanie swoich rzeczy.

Jak rozmawiać, żeby nie dolać ognia

• Zacznij od obserwacji, nie oskarżenia: „Widzę, że coś się dzieje. Martwię się o ciebie" — zamiast „Co ty znowu kombinujesz?".
• Słuchaj dłużej, niż mówisz. Nie przerywaj, nie prostuj, nie oceniaj — najpierw niech skończy.
• Nie strasz i nie szantażuj („spróbuj tylko uciec..."). Groźby nie zatrzymują ucieczek — odbierają dziecku powód, żeby wrócić.
• Powiedz wprost: „Cokolwiek się stało, można to naprawić. Nie ma rzeczy, przez którą nie możesz wrócić do domu".
• Jeśli mówi o śmierci lub „zniknięciu na zawsze" — nie zostawiaj tego na potem. Zapytaj wprost i sięgnij po pomoc (numery niżej). Pytanie o myśli samobójcze nie „podsuwa pomysłu" — dziecku często przynosi ulgę, że ktoś wreszcie zapytał.

Gdzie szukać pomocy, zanim coś się stanie

• Dla dziecka: 116 111 — telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, całodobowy, anonimowy. Podaj dziecku ten numer „na wszelki wypadek" — nawet jeśli teraz nie chce rozmawiać z tobą.
• Dla dziecka i rodzica: 800 12 12 12 — Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka, całodobowy.
• Poradnia psychologiczno-pedagogiczna w twoim rejonie — bezpłatna, bez skierowania. Szkolny pedagog podpowie najbliższą.
• Gdy dziecko już zniknęło: dzwoń 112 i działaj według checklisty na pierwsze godziny. Ucieczkę zgłaszaj tak samo natychmiast — bez wstydu. Policja zna te sytuacje.